Je bent waarschijnlijk wel eens bang dat je werk mislukt, dat je iets lelijks maakt. Klopt dat? Of misschien ben je er niet bang voor, maar gebeurt het af en toe vanzelf: je maakt iets wat je echt ‘lelijk’ vindt.

Maar wanneer is iets lelijk? Wanneer vind jij een kunstwerk van jezelf ‘lelijk’? Een ‘lelijk’ kunstwerk is meestal gewoon een werk dat je niet bevalt. Je vindt het bijvoorbeeld chaotisch is, of rommelig, onherkenbaar, stijfjes, noem maar op. Iemand anders vind het misschien wel heel ‘mooi’.

Je eerste impuls is het lelijke werk weg te gooien, of in elkaar slaan, met gesso bedekken en opnieuw beginnen.

‘Lelijke’ kunstwerken volgen geen regels, ze ontstaan zonder jouw toestemming. Ze ondermijnen jouw behoefte aan controle. Ze zijn onvoorspelbaar en anders dan je andere werk. Omdat je ze niet op waarde kunt schatten, noem je ze ‘lelijk’.

Je bent op zo’n moment verblind door jouw huidige idee van hoe je kunst eruit zou moeten zien. Dat heeft te maken met verwachtingen: je verwacht dat er een soort logisch verband is tussen dat wat je gisteren maakte en wat je vandaag maakt. Je had een mooi idee in je hoofd, en wat er nu verschijnt is een ongewenste bezoeker die absoluut niet aan dat plaatje voldoet.

Toch zijn ‘lelijke’ kunstwerken heel belangrijk! Waarschijnlijk zijn ze waardevoller dan het werk dat je wél bevalt. Net als een cocon al snel een vlinder zal onthullen, is het ‘lelijke’ kunstwerk misschien wel een ruwe vorm van nieuw, experimenteel werk. Het kan de volgende stap in de evolutie van je werk zijn! Gooi het dus nooit zomaar weg.

Heb je wel eens iets lelijk gevonden, maar dat je het na een paar maanden toch ging waarderen? Vast wel. Zet het ‘lelijke’ kunstwerk daarom eerst een poosje weg en kijk er af en toe eens naar. Misschien ga je er in de loop van de tijd anders over denken.

Sta jij jezelf toe lelijke kunst te maken? Maak jij ruimte voor werk dat nog niet helemaal is zoals je zou willen? Sta jij lelijkheid toe? Als je iets lelijks maakt, kan je het dan op waarde schatten? Zie je er iets waardevols in? Misschien nu nog niet, maar als je je wilt ontwikkelen kan het wel een volgende stap zijn. Daarom een leuke oefening:

Pure lelijkheid
Maak eens een zo lelijk mogelijk kunstwerk. Kies bijvoorbeeld kleuren die je echt niet mooi vindt, vormen die je normaal nooit zou maken en gebruik materiaal waar je een hekel aan hebt. Laat het echt afschuwelijk worden!

Dit lijkt misschien een gemakkelijke oefening, maar dat is het niet! Probeer het maar eens!
En? Wat leverde het je op?

Misschien ontdek je iets nieuws. Niemand vond ‘Les Demoiselles d’Avignon’ van Picasso mooi toen hij het net gemaakt had, maar dit schilderij legde wel de basis voor het kubisme!