In de centra van de Nederlandse steden en dorpen vind je overal dezelfde winkelketens. Eenheidsworst. Er zijn nog maar weinig unieke winkeltjes te vinden, terwijl dat juist de leukste winkels zijn met unieke producten die je niet overal kunt krijgen. Daar komen mensen van heinde en verre op af.
In Paraguay zijn er enkele grotere winkelketens, maar de meeste winkels zijn kleine zaakjes. Iedereen mag hier zonder vergunning een winkel beginnen en iedereen verkoopt iets anders. Veel wordt op maat gemaakt, zoals meubels en keukens. De meeste dingen zijn daardoor uniek. En zelfs kasten die in serie worden gemaakt, zijn nooit precies gelijk, omdat het handwerk is.
De mensen maken hier gewoon dat wat ze leuk vinden en waar ze goed in zijn. Dat is precies waar het in de kunst ook om draait: dát maken wat je leuk vindt om te maken en waar je goed in bent.
Toch zijn de grootste hindernissen voor de meeste kunstenaars die ik spreek:
- Keuzes maken over wat wel en niet bij ze past
- Zelftwijfel
Ik denk dat deze twee punten nauw met elkaar samenhangen. Schrijver en cineast Gore Vidal heeft eens een beroemde uitspraak gedaan: ‘Stijl is weten wie je bent, wat je wilt zeggen en schijt hebben aan de rest’.
De meeste mensen, dus ook kunstenaars, weten niet goed wat ze eigenlijk mooi of leuk vinden. Weten niet wat ze met hun werk willen zeggen. Ze zien zoveel mogelijkheden om zich heen, en horen net zoveel meningen van familie, vrienden en kennissen over al die mogelijkheden. Ze kiezen niet wat bij ze past, maar wat ze denken dat anderen vinden dat ze zouden moeten kiezen.
Denk jij ook vaak aan wat je moeder/partner/beste vriend(in) zou zeggen als ze je werk ziet? Steek jij ook veel tijd in pogingen ervoor te zorgen dat je werk zoveel mogelijk mensen aanspreekt? Je wilt vast ook serieus genomen worden en niet weggezet worden als waardeloos kunstenaar, ‘broddelaar’. Een manier om dat te bereiken, is kunst te maken waarvan je denkt dat veel mensen het mooi vinden. Maar dat heeft gevolgen: je maakt een afgezwakte versie van je kunst.
We zijn door onze manier van leven, onze opvoeding en ons onderwijs, steeds verder van onze natuur af komen te staan. We willen erbij horen, niet raar gevonden worden. Dat leidt af van je echte eigen opvattingen en gevoel voor schoonheid. Je legt je eigen artistieke stem het zwijgen op en wringt je in bochten om in de smaak te vallen en op veilig te spelen. Je maakt een verwaterde versie van je kunst om maar niemand tegen de borst te stuiten.
Ik weet zeker dat iedere kunstenaar een reden heeft om kunst te maken, en dat het mogelijk is om erachter te komen wat dat is. Dat hoe beter je jezelf en jouw motieven kent, hoe makkelijker het is om keuzes in je werk te maken en hoe meer plezier je in het maken van je kunst hebt.
Het is mogelijk je echte potentieel te ontdekken. Je hoeft je eigen ‘magie’ niet op te offeren. Het kost alleen wat tijd en zelfonderzoek, waarbij je goudeerlijk tegen jezelf moet zijn. Neem de tijd om te ontdekken wat je werkelijk wilt laten zien. Diep van binnen weet je het, maar het moeilijkst is het stukje ‘… en schijt hebben aan de rest’.
Stap daarom in de schoenen van degene die je wil worden. Als je helemaal jezelf bent, dan voelen mensen dat. Leer jezelf beter kennen door je interesses, waarden en doelen te ontdekken. Neem de tijd om alleen (en stil) te zijn en te ontdekken wat belangrijk voor je is.
Hoe pak je dat aan? Vraag je af bij elk werk dat je hebt gemaakt:
- waarom heb ik deze keuzes gemaakt (voor materiaal, techniek, onderwerp, vormentaal enz)
- past dit inderdaad bij mij, bij mijn kijk op het leven, mijn interesses
- is dit werkelijk een expressie van mijzelf, of heb ik mezelf gecensureerd door teveel te luisteren naar wat anderen ervan vonden?
- wat is mijn eigen vormentaal, kleurenpalet, materiaal techniek?
- waar geniet ik het meest van, wat gaat me makkelijk af?
- wat verbeeld ik het liefst?
Kunst maken die veel mensen mooi zullen vinden, lijkt heel royaal en vriendelijk, maar in feite onthoud je mensen jouw persoonlijke visie. Ga dus op zoek naar je eigen pad!