Koop jij in musea ook vaak ansichtkaarten van kunstwerken die je geweldig vindt? Ik doe dat in elk geval wel. Ze staan nog een tijdje op mijn bureau, daarna verdwijnen ze in een verzamelbakje bovenop de kunstkaarten van een vorig museumbezoek. Daar liggen ze vaak jaren zonder dat ik ze bekijk.

Soms gebruik ik de kunstkaarten in lessen of trainingen. Maar een schilderij van Miró gaf me inspiratie om iets heel anders met de mini-reproducties te doen.

In de jaren ’20 van de vorige eeuw was de Spaanse schilder Joan Miró op een studiereisje in Nederland. Het belangrijkste doel was een bezoek aan het Rijksmuseum en het Mauritshuis, om de 17e eeuwse schilders te bestuderen. Hij kocht daar ansichtkaarten van een aantal schilderijen (ik wist niet eens dat ze toen al ansichtkaarten hadden!).

Miró heeft zo’n vijftig jaar later drie schilderijen gemaakt met als thema ‘Dutch Interiors’, met schilderijen van Jan Steen als inspiratiebron. Bovenaan dit blog zie je een voorbeeld van zo’n schilderij mét het origineel van Jan Steen erbij.

Op het eerste gezicht zie je weinig overeenkomsten. Toch heeft Miró heel veel elementen uit het origineel overgenomen, maar hij heeft ze wel totaal naar zijn hand gezet. De gitaar/luit (geen idee hoe je dit instrument noemt, maar je begrijpt over welk voorwerp ik het heb) is nog duidelijk herkenbaar. De luitspeler is flink vervormd, door de kleur herken ik een baretje en de armen zijn zwarte lijnen geworden. Het tafelkleed en de doek maken samen een nieuwe witte vorm. De kat en de hond zijn nog goed herkenbaar, maar de luisterende vrouw is gereduceerd tot een paar kleine vlakjes in primaire kleuren.

Het huishouden van Jan Steen, maar dan in een variatie van Joan Miró.

In het creatieve proces is variëren een manier om bekende vormen te gebruiken, maar daar toch een eigen draai aan te geven. Je bedenkt variaties op bestaande beelden. Een variatie kan ook zijn: stileren van het beeld (de vormen vereenvoudigen) of abstraheren (minder herkenbaar of zelfs non-figuratief maken), een variatie op een bepaalde stijl of iets in een ander materiaal uitvoeren.

Miró doet van alles een beetje, waardoor het een echte ‘Miró’ wordt. Je herkent zijn stijl en handschrift overduidelijk!

Er zijn meer kunstenaars die dit deden. Zoek ze maar eens op internet op:
Botero schildert Mona Lisa van da Vinci op zijn eigen voluptueuze manier
Picasso schildert een kubistische versie van Las Meniñas van Velasquez

Hoe leuk zou het zijn om dit zelf ook eens te doen! Je hoeft je niet het hoofd te breken over een onderwerp, dat is er gewoon. Neem een ansichtkaart van een kunstwerk dat totaal verschillend is aan jouw werk, en maak daar een eigen variatie op.

Nee, niet precies natekenen! Dit kunstwerk bestaat al. Je maakt echt iets nieuws en gebruikt de kunstkaart alleen als aanleiding!

Ga lekker schetsen en kijk wat er gebeurt. Welke vormen ontstaan? Welke vormen bevallen je? Overdrijf die vervolgens. Wat je niet bevalt, laat je gewoon weg. Kies je eigen kleuren. Het leert je veel over jouw stijl, vormentaal en ‘handschrift’.

En zo maak je uiteindelijk weer een nieuw ‘origineel’! Een originele ‘jou’.