Heb je de foto boven dit artikel bekeken? Wat dacht je? Vreemde vorm, die een beetje verbrand lijkt? Vond je het net als ik vaag op Amerika lijken?

Op de foto staat de cover van een oud nummer van het tijdschrift Artforum, met daarop een kunstwerk van de Amerikaanse kunstenaar Seth Price. Ken je het voorbeeld van gezichtsbedrog van een vaas, waarbij je (als je anders kijkt) ook twee gezichten kunt zien, die met de neuzen naar elkaar gericht staan? Kijk nu nog eens naar de foto! Nu zie je wel wat het voorstelt, toch?

Seth Price heeft in dit kunstwerk gebruik gemaakt van het vaas-principe. Hij heeft alleen de tussenvorm tussen twee gezichten weergegeven. Omdat je gewend bent dat schilderijen ‘hoofdvormen’ laten zien, heb je gedacht dat het gekleurde gedeelte iets zou moeten verbeelden, maar je zag alleen een abstracte vorm. Seth heeft in dit werk juist de restvorm een kleur gegeven en daarmee benadrukt.

Als je nog niet zo lang kunst maakt, ben je vooral bezig met het weergeven van het onderwerp dat je tekent, schildert of boetseert. Dat is je ‘hoofdvorm’, en je doet je best die zo goed mogelijk in beeld te brengen. Ook als je abstract werkt, geef je vorm aan ‘hoofdvormen’.

Hoe meer ervaring je krijgt, hoe meer je beseft dat de vorm of ruimte die overblijft rond de hoofdvorm nét zo belangrijk is voor het maken van een geweldig kunstwerk. Die ‘overgebleven’ vormen zijn de restvormen, ook wel ‘negatieve vormen’ genoemd. De achtergrond is geen toevallige ondersteuning voor het onderwerp, maar kan net zo dramatisch zijn als het onderwerp zelf. De vormen vullen elkaar ideaal gesproken aan tot een evenwichtig geheel.

In een goed kunstwerk kunnen de restvormen ook als zelfstandige vormen bestaan. Ze zijn interessant om te zien en hebben evenveel aandacht gekregen. Als het goed is kun je, net als in het kunstwerk van Seth Price, van het kijken naar de hoofdvormen overschakelen naar het kijken naar de restvormen (alsof de restvormen de hoofdvormen zijn) en in beide gevallen een interessant beeld zien. Je kunt dus de gezichten zien, maar ook overschakelen naar de ‘Amerika-vorm’. Op dezelfde manier spelen bij driedimensionaal werk ook de open ruimtes binnen of buiten de hoofdvorm mee.

Kijk dus naar de restvormen alsof het hoofdvormen zijn!