Toen ik midden jaren ’80 van de academie kwam, dacht ik dat ik alles wel wist over kunst. Herken je dat? Typisch zo’n eigenwijze net-afgestudeerde die het allemaal beter weet, nog in het eind van de pubertijd. Niet dat ik een opschepper was, ik ben altijd juist nogal timide geweest, maar ik had gewoon nog nooit echt buiten de schoolmuren gekeken en dacht dat wat ik geleerd had alles was wat er te leren viel.

Binnen een paar jaar was ik erachter dat ik eigenlijk nog helemaal níets wist over kunst. Alle inwendige bravoure verdween en ik voelde me steeds ‘kleiner’ worden. Mijn creatief zelfvertrouwen zakte naar een nulpunt.

Dat kwam zo: ik was na de academie losgelaten in de ‘echte’ wereld. Bij nieuwe kunstwerken kreeg ik geen opdracht meer, zoals op de academie. Geen deadline. Teveel keuzemogelijkheden, álles was mogelijk. Ik wist wel wat mijn docenten ‘goed’ vonden, en daar richtte ik me meestal naar bij het maken van een werk. Maar nu moest ik zelf bepalen wat ik goed vond en wanneer het klaar was. En dat bleek een stuk moeilijker dan verwacht. Had ik eigenlijk wel talent?

Ik deed op de academie de richting textielvormgeving en werk nog steeds het liefst met textiel of papier. Maar omdat ik ook tekenen, schilderen, grafische technieken, edelsmeden en beeldhouwen ontzettend leuk vind om te doen, heb ik daar na de academie heel veel cursussen in gevolgd. Ook omdat ik vond dat ik te weinig wist over kunst.

Kunst heeft verschillende kanten. Als je een cursus in het kunstencentrum van je woonplaats gaat volgen (wat ik dus deed), dan leer je vooral technieken en het omgaan met materialen en gereedschappen. Technieken zijn vrij gemakkelijk aan te leren. Een docent kan het voordoen, uitleggen, erbij helpen. Hoe het materiaal reageert, leer je dan vanzelf, gewoon door het veel te doen.

De andere kant van kunst is het zelf toepassen van de beeldende elementen, zoals compositie, kleurgebruik of balans. Daarmee kun je het verschil maken tussen een kunstwerk en gewoon een leuk plaatje of beeldje. Daarover gaven de docenten ook aanwijzingen. Maar met die tips kreeg ik altijd een kunstwerk dat meer leek op de stijl van de docent. En ik merkte dat ze nooit konden uitleggen waarom die keuze ‘beter’ was dan een andere keuze.

Uitspraken van docenten die ik me nog herinner:

  • De compositie zit nog niet helemaal lekker (zonder tips te geven waar ik dan op zou kunnen letten)
  • Het mist nog iets, een beetje ‘pit’ (huh? – hoe ziet dat eruit?)

Ik ging zelf ook lesgeven in kunstvakken. Daarbij merkte ik zelf hoe lastig het is om uit te leggen dat het wel degelijk verschil maakt wáár je iets schildert en hoe groot. Bij kunst zijn er geen regels die je kunt volgen voor een ‘goed’ kunstwerk. En daar kun je knap onzeker van worden. Ik merkte dat vrijwel elke kunstenaar, van amateur tot professional, erg onzeker is (Heb ik wel talent? Is mijn werk goed genoeg? Enzovoort).

Daarom ben ik zo’n 20 jaar geleden maar zelf op onderzoek uitgegaan om uit te pluizen hoe het nou precies zit met het maken van kunst. Ik leerde dat er in de kunstwereld veel wordt gezegd, maar dat iedereen zijn eigen kijk op kunst heeft. En smaak. Dat er geen kwaliteitsregels zijn. En ik vond uit hoe je daar het beste mee kunt omgaan om creatief zelfvertrouwen te ontwikkelen. Ik heb daarvoor ontzettend veel gelezen, kunstenaar met vragen bestookt, theorieën bestudeerd, werkvormen ontworpen en in de praktijk getest. En ik leer nog steeds dagelijks bij.

Ik pretendeer niet dat ik nu alles weet, maar ik heb inmiddels wel veel meer inzicht in het proces en de keuzes van het maken van kunst gekregen. Waardoor je als kunstenaar zekerder wordt van je zaak. Waardoor je weet wanneer je werk ‘goed’ of ‘af’ is. En je (voor jezelf) kunt uitleggen waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt. Als je weet waarmee je bezig bent en begrijpt welke effecten de keuzemogelijkheden hebben, maakt dat kiezen uit de miljoenen mogelijkheden heel gemakkelijk. Je bent niet meer willekeurig bezig, maar je ontwikkelt in de richting die je wilt.

Het is mijn missie geworden: ik help kunstenaars (van redelijk gevorderd amateur tot professional) om met meer creatief zelfvertrouwen hun kunst te ontwikkelen. Bij Kunstacademie-online krijg je het maken van kunst onder de knie – je ontdekt hoe je op een andere manier kunt kijken. Technieken kun je overal leren; wat je vervolgens met die technieken doet, dát leer je bij Kunstacademie-online. Ik heb een training ontwikkeld die is zelf heel graag na de academie had willen volgen – of misschien wel in plaats van.