Smaken verschillen, dat weet iedereen. Maar weet je ook wat de gevolgen van smaakverschillen voor jouw kunst zijn? Ze houden je af van jouw eigenheid! Hoe zit dat?

Een paar jaar geleden liep in op een vrije middag in de winkelstraat in Hilversum. Ik winkel bijna nooit, maar ik had waarschijnlijk iets nodig en ik had tijd in overvloed. Ik werd aangesproken door aan aardige jongen, die me vroeg of ik mee wilde doen aan een smaakonderzoek. Dat had ik nog nooit gedaan en ik was wel nieuwsgierig hoe dat zou gaan, dus ik stemde in.

De jongen nam me mee naar een zaaltje boven een café en stelde me voor aan een onderzoekster, een jong meisje.  We gingen aan een tafel zitten en het meisje legde me uit hoe de test in z’n werk ging. Het onderzoek ging over een nieuwe soort kerriesaus uit een zakje; het ging om de smaak, maar ook om de verpakking. Ik kreeg verschillende lepeltjes saus te proeven, met tussendoor een slokje water, en moest beschrijven wat ik proefde en welk cijfer ik het gaf.

Heb je wel eens beschreven hoe iets smaakte? En wat je van die smaak vond? Dat is echt lastiger dan je denkt. Je weet vaak wel dat je het niet heel lekker vindt, maar waar dat dan precies aan ligt… Sommige sauzen vond ik veel te zout, andere erg flauw, eentje precies goed, maar daarvan was de kerriesmaak minder duidelijk. Sommige vond ik te klef, te pittig, te melig, te dun.

Bij de verpakkingsontwerpen moest ik ook mijn mening geven. De meeste vond ik schreeuwerig, met onsmakelijke foto’s, onoverzichtelijk, maar er waren ook ontwerpen die ik duidelijk en rustig vond. Die spraken me meer aan.

Nieuwsgierig als ik ben, hield ik in de supermarkt de sauzen in de gaten. En na een poos stond er inderdaad een nieuwe kerriesaus van het geteste merk in het schap – met een enorm een schreeuwerige verpakking. Ik heb natuurlijk een zakje gekocht en geproefd. Bremzout, en met een heel flauwe kerriesmaak. Absoluut niet mijn smaak! Waarschijnlijk ben ik in het testpanel dus iemand met een afwijkende kerriesaus-smaak geweest. Ik maak dus voortaan maar mijn eigen kerriesaus.

Wat heeft dit met jouw kunst te maken? Dat je je van meningen van anderen niet te veel zou moeten aantrekken, juist omdat iedereen een eigen smaak heeft. Als iemand kritiek heeft op jouw werk, zegt dat iets over de smaak van die persoon, niet over jouw werk. Dat kritiek je van je stuk kan brengen snap je vast wel, en dat je de neiging hebt om aan de wensen van die kritische mensen te voldoen, is ook wel duidelijk. Maar wist je dat dat ook geldt voor complimenten? Dat complimenten misschien nog wel gevaarlijker zijn?

Vorige week werd me dat weer eens heel duidelijk door de uitspraken van drie verschillende deelnemers aan trainingen. Maria vertelde dat mensen de ogen van de vrouwen op haar schilderijen zo mooi vinden. Door dat compliment bleef ze ogen op die manier schilderen, zonder erover na te denken of ze ogen eigenlijk wel zo wilde schilderen. Marjan bleef veel heldere kleuren gebruiken na een compliment over haar fijne kleurgebruik. En Siem ging steeds gedetailleerder werken doordat hij daar vaker complimenten over kreeg dan over grover werk, terwijl daar eigenlijk zijn voorkeur lag.

Complimenten zijn heerlijk, maar ze kunnen gevaarlijk zijn! Je voelt je vereerd, je wilt graag nog meer complimenten (heerlijk toch?) en gaat je richten op de smaak van die complimentgevers. Bij een volgend compliment voeg je dat ingrediënt ook toe. En na een poosje krijg je ‘kerriesaus-kunst’ zonder ziel, een mengeling van de smaken van verschillende kunstkijkers. Je raakt steeds verder verwijderd van je éigen smaak, en op den duur ben je niet meer tevreden over je werk. Complimenten kunnen je van je eigenheid afhouden!

Zorg dus altijd dat je duidelijk weet wat jouw weg in de kunst is. Dan kun je complimenten (en kritiek) aanvaarden, maar laat je je er niet door raken of beïnvloeden. Maak dus je eigen kerriesaus en doe geen concessies aan de smaak!

Welke complimenten krijg jij vaak? En laat je je daardoor beïnvloeden? Ik ben heel benieuwd! Laat je het me weten?