Anne mailde mij een paar weken geleden met een aanvraag voor een gratis kunstcoachsessie. Ze maakt graag pasteltekeningen op gekleurd papier en dat doet ze goed.

Tijdens de kunstcoachsessie bespraken we onder andere een landschap met een bosrand en water, waarover Anne niet helemaal tevreden was. Ze vroeg me hoe ze het water met de spiegelingen kon verbeteren (zie de linkse foto).

Dat is best een lastige vraag om zomaar ‘los’ te beantwoorden. Ik vermoedde dat Anne een foto had nagetekend en dat de spiegeling in het water anders was geworden dan op de foto.

Dat klopte. Anne maakt veel foto’s tijdens wandelingen in de natuur. Deze pastel was gemaakt naar zo’n eigen foto.

De toppen van de bomen in de spiegeling zijn iets zwaarder, donkerder dan die van de bomen in het landschap. Maar dat stoorde me eerlijk gezegd niet. Waar ik meer mijn twijfels over had, waren de vreemde donkere ‘punten’, linksonder op de voorgrond in het water.

Het is vooral belangrijk dat je zelf kijkt hoe het beeld goed is, vooral licht en donker. Zet je foto eens om in zwart-wit, dan zou je in dit geval zien dat linksonder een grote, zware donkere hoek is.

Ik gaf de tip om nog eens goed naar de tekening (niet naar de foto!) te kijken, en te bepalen of ze iets kon toevoegen, doortrekken of weglaten, waardoor de tekening een beter evenwicht zou krijgen.

Een week later kreeg ik weer een mail van Anne, nu met een aangepaste versie van de pastel (zie de rechtse foto).

Ze had eerst de foto veranderd. Dat was nieuw voor haar en ze zag meteen dat er veel verschillende aanpassingen mogelijk waren. Ze had gekozen om het water door te trekken naar links.

De tweede pastel heeft daardoor een beter evenwicht en is opener. De takjes op de voorgrond zijn nu veel beter zichtbaar en doen speels en teer aan.

Anne schreef dat ze altijd had gedacht dat ze zich zoveel mogelijk aan de foto moest houden, omdat dat “werkelijkheid” is. Ze had er gewoon niet bij stilgestaan dat ze de werkelijkheid kon aanpassen.

Grappig, dat hoor ik vaak. Maar je bent niet voor niets kunstenaar. Het woord ‘kunst’ betekent ook ‘niet echt’, toch? Als kunstenaars alleen maar de werkelijkheid mochten weergeven, zou het een saaie boel worden. Juist in de kunst kun je je fantasie helemaal uitleven! Alles mag.

Een tekening of schilderij kan echt veel sterker worden dan een foto als je even kritisch kijkt en dingen weghaalt of toevoegt.

Niemand gaat toch controleren of het kunstwerk wel met de foto klopt? (“Zeg, waar is dat? Laten we erheen rijden, ik wil even checken of je geen boom hebt weggelaten.”)

En als je precies de foto natekent, dan kun je net zo goed de foto ophangen, vind je niet?

Kunstenaars maken juist een eigen beeld, waarmee ze iets willen vertellen, en dat is eigenlijk nooit een foto van de werkelijkheid, want die kan iedereen zo al zien. Ze maken er juist iets bijzonders van, op een heel eigen manier. Anne heeft dat nu ook gedaan en gaat zich daarin verder ontwikkelen. Heel gaaf!