Maak kennis met het mannetje van de Noordelijke rode kardinaal, het zangvogeltje op de foto hierboven. Rood is een waanzinnige kleur voor een vogel. Helaas komt deze kardinaal alleen in Amerika en Mexico voor. Ik zou hem graag een keertje in het echt zien.

De rode vogel zie je tegen een achtergrond van groene bladeren. Deze kleurcombinatie van rood en groen zie je best vaak, bijvoorbeeld bij (klap)rozen in een grasveld of tuin.

Rood en groen zijn complementaire kleuren, dat wist je al. In de kleurencirkel liggen ze tegenover elkaar: rood (eigenlijk magenta) tegenover een menging van de twee andere primaire kleuren geel en blauw (cyaan), samen groen. De kleuren zijn dus echt elkaars tegengestelde.

Als je dus een rode vogel tegen een groene achtergrond afbeeldt in een tekening, schilderij, borduurwerk of welke kunstvorm dan ook, dan denk je terecht dat je het maximale contrast te pakken hebt. Een lekker groot kleurcontrast, tegelijkertijd een complementair contrast én een warm-koudcontrast.

En toch… vaak lijkt de rood-groen kleurencombinatie een beetje saai en vlak.

Kijk nu eens op een andere manier. Neem een beetje afstand en knijp je ogen bijna dicht. Valt de rode kardinaal echt op tegen het groene gebladerte? Nee, dat valt zwaar tegen!

Dat komt door de toonwaarden. Hoewel groen en rood als kleur heel ver uit elkaar liggen, hebben een gemiddelde rode en een gemiddelde groene kleur dezelfde toonwaarde. Ze zijn dus even donker of licht.

Je kunt ook een zwart-witfoto van het werk maken om het licht-donkercontrast te checken. In de foto van de vogel worden dan rood en groen een vrijwel gelijke grijstoon.

Bij de andere complementaire kleuren is het licht-donkercontrast vanzelf al groter. Blauw is gemiddeld donkerder dan oranje en paars is gemiddeld donkerder dan geel. Kijk maar eens in een doos kleurpotloden. Maar als je een groen en een rood kleurpotlood pakt, zijn de toonwaarden vrijwel gelijk.

Als je door je oogspleetjes kijkt, vallen de kleuren weg en zie je vooral het licht-donkercontrast. En dat contrast is er in de foto met de rode kardinaal nauwelijks. Als dit een schilderij geweest was, zou het er ‘vlak’ uitzien.

Wat kun je in zo’n geval doen? Als je toch wilt dat de vogel eruit springt, kun je kiezen voor een donkerder groen en een lichter rood, of andersom. Dan is er naast een kleurcontrast ook een licht-donkercontrast. En dan valt de vogel ineens wél veel meer op.

Let daarom niet alleen op kleuren, maar ook op toonwaarden. Heel veel succes!